Examens maken met een beperking

Heb jij te maken een beperking, zoals dyslexie, dyscalculie, een visuele of auditieve beperking, psychische problemen, een andere moedertaal of iets anders wat jou beperkt bij het maken van de examens? Scholen zijn verplicht om jou te helpen. Weet waar jij recht op hebt en slaag voor je eindexamens!

Examens maken met een beperking

Heb jij te maken een beperking, zoals dyslexie, dyscalculie, een visuele of auditieve beperking, psychische problemen, een andere moedertaal of iets anders wat jou beperkt bij het maken van de examens? Scholen zijn verplicht om jou te helpen. Weet waar jij recht op hebt en slaag voor je eindexamens!

Dezelfde kans voor iedereen

Iedereen moet dezelfde kans krijgen om te slagen voor het eindexamen. Is het door een beperking moeilijk om het examen op de gebruikelijke manier te maken? De Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte verplicht scholen ertoe alternatieven aan te bieden.

Een goede aanpassing haalt de belemmering weg, maar houdt de exameneisen in tact. Het aangepaste examen behoudt dezelfde waarde als het reguliere examen. Compensatie of vrijstelling is niet mogelijk bij de examens (behalve bij het vak ‘lichamelijke opvoeding’, wanneer een fysieke beperking ervoor zorgt dat je niet mee kan doen). Je zult dus altijd examen moeten doen, op een manier die voor jou mogelijk is.

Hieronder vind je informatie over wanneer je in aanmerking komt voor een aangepast examen en een overzicht van verschillende beperkingen en bijbehorende alternatieven voor het maken van het examen.

Dezelfde kans voor iedereen

Iedereen moet dezelfde kans krijgen om te slagen voor het eindexamen. Is het door een beperking moeilijk om het examen op de gebruikelijke manier te maken? De Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte verplicht scholen ertoe alternatieven aan te bieden.

Een goede aanpassing haalt de belemmering weg, maar houdt de exameneisen in tact. Het aangepaste examen behoudt dezelfde waarde als het reguliere examen. Compensatie of vrijstelling is niet mogelijk bij de examens (behalve bij het vak ‘lichamelijke opvoeding’, wanneer een fysieke beperking ervoor zorgt dat je niet mee kan doen). Je zult dus altijd examen moeten doen, op een manier die voor jou mogelijk is.

Hieronder vind je informatie over wanneer je in aanmerking komt voor een aangepast examen en een overzicht van verschillende beperkingen en bijbehorende alternatieven voor het maken van het examen.

Kom ik in aanmerking voor een aangepast examen?

Jouw school bepaalt of je een aangepast examen mag doen en hoe dit er precies uitziet.

Soms wil je school een verklaring hebben van een deskundige. Bijvoorbeeld van een psycholoog, orthopedagoog, neuroloog of psychiater. In deze verklaring staat omschreven wat jouw beperking is. En wat jij en school kunnen doen, om de belemmering van deze beperking zoveel mogelijk weg te nemen bij de examens.

De school kan advies vragen aan het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Jaarlijks publiceren zij een brochure ‘Kandidaten met een ondersteuningsbehoefte‘. Hierin staan kaders beschreven, die de school kan gebruiken om te beslissen hoe jouw examen aangepast wordt.

Kom ik in aanmerking voor een aangepast examen?

Jouw school bepaalt of je een aangepast examen mag doen en hoe dit er precies uitziet.

Soms wil je school een verklaring hebben van een deskundige. Bijvoorbeeld van een psycholoog, orthopedagoog, neuroloog of psychiater. In deze verklaring staat omschreven wat jouw beperking is. En wat jij en school kunnen doen, om de belemmering van deze beperking zoveel mogelijk weg te nemen bij de examens.

De school kan advies vragen aan het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Jaarlijks publiceren zij een brochure ‘Kandidaten met een ondersteuningsbehoefte‘. Hierin staan kaders beschreven, die de school kan gebruiken om te beslissen hoe jouw examen aangepast wordt.

Veelvoorkomende beperkingen

Dyslexie houdt in dat je moeite hebt met het lezen en schrijven van teksten. Bij de centrale examens kan dit erg lastig zijn omdat je veel moet lezen en schrijven in een korte tijd.

Mogelijke aanpassingen zijn: 

  • 30 minuten extra tijd
  • Luisteren in plaats van lezen: de teksten worden via een audio-cd of digitale spraaksynthese voorgelezen. In sommige gevallen is het toegestaan dat de surveillant de tekst voorleest.
  • Typen in plaats van schrijven: de antwoorden mogen via de computer worden ingeleverd. Hierbij mag ook gebruik gemaakt worden van spellingscontrole.

Dyscalculie houdt in dat je veel moeite hebt met rekenen en wiskunde.

Mogelijke aanpassingen zijn: 

  • 30 minuten extra tijd bij sommige examens (vraag school bij welke examens je de extra tijd kunt krijgen)
  • Een rekenkaart van het CvTE als hulpmiddel

Mogelijke aanpassingen van het examen bij een visuele beperking:

  • Een tijdverlenging: slechtzienden mogen 50% van de totale tijd langer doen over het examen. Als je gebruik maakt van braille is dit 100% van de totale tijd langer. Als er twee examens op één dag gepland staan, is het niet altijd mogelijk om beide examens te maken. Een deel van de examens kan dan worden afgenomen in het tweede tijdvak.
  • Een mondeling examen in plaats van het schriftelijke examen
  • Een examen in braille of met uitvergrote tekst
  • Luisteren in plaats van lezen: de teksten worden via een audio-cd of digitale spraaksynthese voorgelezen. In sommige gevallen is het toegestaan dat de surveillant de tekst voorleest.

Kleurenblindheid

De meeste examen zijn in zwart-wit afgedrukt. Maar sommige hulpmiddelen kunnen afbeeldingen in kleur bevatten. In dat geval mag je een surveillant vragen welke kleur iets is, wanneer je die kleur nodig hebt om de vraag te beantwoorden.

Als je slechthorend of doof bent, is er meestal geen aanpassing nodig, doordat de centrale examens schriftelijk zijn. Als er toch wel aanpassingen nodig zijn, zullen die hetzelfde zijn als de aanpassingen die je gedurende de gehele schooltijd hebt gehad.

Mogelijke aanpassingen kunnen zijn:

  • Een tolk Nederlandse Gebarentaal
  • Extra tijd

Bij een aandoening als Autisme, ADHD, DCD, ADD of PDD-NOS kan het examen aangepast worden:

  • 30 minuten extra tijd
  • Andere aanpassingen, zoals een aparte ruimte om het examen in te maken (vraag je school naar de mogelijkheden)

Ook bij een lichamelijke beperking heb je mogelijk recht op een aanpassing:

  • Extra tijd
  • Andere aanpassing (vraag je school naar de mogelijkheden)

Als Nederlands niet jouw moedertaal is, mag je altijd een een woordenboek gebruiken van en naar je moedertaal.

Een andere mogelijke aanpassing is extra tijd. Je hebt recht op extra tijd als je voldoet aan deze drie voorwaarden:

  1. Nederlands is niet je moedertaal.
  2. Je beheerst het Nederlands onvoldoende.
  3. Je hebt minder dan 6 jaar onderwijs in Nederland gevolgd.

In geval van chronische ziekte of een zware lichamelijke beperking

Wanneer er sprake is van chronische ziekte of een zware lichamelijke beperking waardoor je niet in staat bent om naar school te komen, zal de Onderwijsinspectie over de beslissing gaan. Zij kunnen besluiten wanneer en óf je het examen thuis of in het ziekenhuis kunt maken. Het is bijvoorbeeld mogelijk om de examens over meerdere jaren te spreiden, of om het examen thuis te maken.

Voor chronisch zieken gelden andere regels dan voor mensen die tijdens het examen ziek worden.

Veelvoorkomende beperkingen

Dyslexie houdt in dat je moeite hebt met het lezen en schrijven van teksten. Bij de centrale examens kan dit erg lastig zijn omdat je veel moet lezen en schrijven in een korte tijd.

Mogelijke aanpassingen zijn: 

  • 30 minuten extra tijd
  • Luisteren in plaats van lezen: de teksten worden via een audio-cd of digitale spraaksynthese voorgelezen. In sommige gevallen is het toegestaan dat de surveillant de tekst voorleest.
  • Typen in plaats van schrijven: de antwoorden mogen via de computer worden ingeleverd. Hierbij mag ook gebruik gemaakt worden van spellingscontrole.

Dyscalculie houdt in dat je veel moeite hebt met rekenen en wiskunde.

Mogelijke aanpassingen zijn: 

  • 30 minuten extra tijd bij sommige examens (vraag school bij welke examens je de extra tijd kunt krijgen)
  • Een rekenkaart van het CvTE als hulpmiddel

Mogelijke aanpassingen van het examen bij een visuele beperking:

  • Een tijdverlenging: slechtzienden mogen 50% van de totale tijd langer doen over het examen. Als je gebruik maakt van braille is dit 100% van de totale tijd langer. Als er twee examens op één dag gepland staan, is het niet altijd mogelijk om beide examens te maken. Een deel van de examens kan dan worden afgenomen in het tweede tijdvak.
  • Een mondeling examen in plaats van het schriftelijke examen
  • Een examen in braille of met uitvergrote tekst
  • Luisteren in plaats van lezen: de teksten worden via een audio-cd of digitale spraaksynthese voorgelezen. In sommige gevallen is het toegestaan dat de surveillant de tekst voorleest.

Kleurenblindheid

De meeste examen zijn in zwart-wit afgedrukt. Maar sommige hulpmiddelen kunnen afbeeldingen in kleur bevatten. In dat geval mag je een surveillant vragen welke kleur iets is, wanneer je die kleur nodig hebt om de vraag te beantwoorden.

Als je slechthorend of doof bent, is er meestal geen aanpassing nodig, doordat de centrale examens schriftelijk zijn. Als er toch wel aanpassingen nodig zijn, zullen die hetzelfde zijn als de aanpassingen die je gedurende de gehele schooltijd hebt gehad.

Mogelijke aanpassingen kunnen zijn:

  • Een tolk Nederlandse Gebarentaal
  • Extra tijd

Bij een aandoening als Autisme, ADHD, DCD, ADD of PDD-NOS kan het examen aangepast worden:

  • 30 minuten extra tijd
  • Andere aanpassingen, zoals een aparte ruimte om het examen in te maken (vraag je school naar de mogelijkheden)

Ook bij een lichamelijke beperking heb je mogelijk recht op een aanpassing:

  • Extra tijd
  • Andere aanpassing (vraag je school naar de mogelijkheden)

Als Nederlands niet jouw moedertaal is, mag je altijd een een woordenboek gebruiken van en naar je moedertaal.

Een andere mogelijke aanpassing is extra tijd. Je hebt recht op extra tijd als je voldoet aan deze drie voorwaarden:

  1. Nederlands is niet je moedertaal.
  2. Je beheerst het Nederlands onvoldoende.
  3. Je hebt minder dan 6 jaar onderwijs in Nederland gevolgd.

In geval van chronische ziekte of een zware lichamelijke beperking

Wanneer er sprake is van chronische ziekte of een zware lichamelijke beperking waardoor je niet in staat bent om naar school te komen, zal de Onderwijsinspectie over de beslissing gaan. Zij kunnen besluiten wanneer en óf je het examen thuis of in het ziekenhuis kunt maken. Het is bijvoorbeeld mogelijk om de examens over meerdere jaren te spreiden, of om het examen thuis te maken.

Voor chronisch zieken gelden andere regels dan voor mensen die tijdens het examen ziek worden.

0
    0
    Winkelwagen
    Winkelwagen is leeg

    In het schooljaar 2020-2021 werkten zo’n 250 examenleerlingen van het Hoeksch Lyceum met de online examentrainingen van OnlineSlagen. Zij gaven ons gemiddeld een 8,3!

    Ook in 2021-2022 gaan weer zo’n 218 examenleerlingen aan de slag met onze trainingen.

    “Goed georganiseerd, altijd bereikbaar, snelle hulpverlening bij problemen, heel fijn samenwerken.

    OnlineSlagen is een handig hulpmiddel voor leerlingen om zich voor te bereiden op het centraal examen én de schoolexamens. Uitgebreide mogelijkheden voor de leerling om oefenvragen te maken, uitlegvideo’s te bekijken en nu dus ook samenvattingen uit te printen.

    OnlineSlagen luistert goed naar de markt en verwerkt feedback in zijn product.

    Wij zijn blij met de samenwerking en zien in het product een toegevoegde waarde in de voorbereidingen naar de toetsen van het SE en CE.”

    – Peter Legierse (Teamleider havo)

    “Het is fijn om met OnlineSlagen aan de slag te gaan omdat dit het leren minder saai maakt. Dit komt door de verschillende mogelijkheden van OnlineSlagen.”

    S.W. (havo | Aardrijkskunde, Biologie, Wiskunde A, Scheikunde)